Monument verduurzamen: dit zijn uw mogelijkheden
Een monument verduurzamen is altijd een balans tussen energiebesparing en het behoud van de monumentale waarde. Niet elke maatregel die bij een gewone woning voor de hand ligt, mag u zomaar toepassen. In dit artikel leest u welke stappen u zonder vergunning kunt zetten, waarom glas meestal de beste eerste stap is, en welke andere maatregelen er zijn.
Wat mag u zonder vergunning?
Voor de meeste ingrepen aan een monument heeft u een omgevingsvergunning nodig, ook als het om verduurzaming gaat. Een paar eenvoudige maatregelen vallen hierbuiten. Denk aan radiatorfolie, het dichten van kieren met tochtstrips, en het isoleren van vloeren of zolders zonder monumentale waarde. Ook het vervangen van niet-monumentaal glas, bijvoorbeeld in een latere aanbouw, kan vaak zonder vergunning. Twijfelt u of een onderdeel van uw pand monumentale waarde heeft? Neem dan vooraf contact op met uw gemeente.
Glas vervangen: meestal de beste eerste stap
Ramen behoren in de meeste monumenten tot de grootste bronnen van warmteverlies. Enkel of dun getrokken glas isoleert nauwelijks, waardoor er in de winter flink gestookt moet worden. Juist daarom is glas vaak de maatregel die het meeste oplevert, zowel in wooncomfort als in energiebesparing.
Wilt u het originele glas behouden? Dan is voorzetbeglazing vaak een goede optie. U plaatst dan een extra raam voor het bestaande glas, zonder dit te verwijderen. Is het glas al beschadigd, of mag het om andere redenen vervangen worden? Dan biedt modern monumentenglas de oplossing. Er zijn verschillende soorten monumentaal glas die tegenwoordig zeer goed isoleren en de authentieke uitstraling van uw glas behouden. Zo is er vacuümglas (davinci glas), klassiek glas of klassiek isolatieglas HR ++. Ook is het mogelijk om voor-of achterzetramen bij uw glas te plaatsen zodat uw glas niet vervangen hoeft te worden, maar de isolatie wel toeneemt.
Voor de meeste vormen van glasisolatie in monumenten komt u in aanmerking voor de ISDE-subsidie, met bedragen die oplopen tot meer dan honderd euro per vierkante meter bij de best isolerende varianten. Voor vervanging van monumentaal glas heeft u meestal wel een vergunning nodig, voor voorzetbeglazing is dat lang niet altijd het geval.
Overige verduurzamingsmaatregelen
Naast glas zijn er nog andere manieren om uw monument te verduurzamen. Deze maatregelen zijn vaak ingrijpender en bijna altijd vergunningsplichtig.
- Dak- en vloerisolatie: effectief, maar vraagt vaak om bouwkundig onderzoek vooraf, om vochtschade te voorkomen
- Warmtepomp: mogelijk bij veel monumenten, al moet leidingwerk en de buitenunit zorgvuldig worden weggewerkt
- Aansluiting op een warmtenet: een optie in gebieden waar een warmtenet beschikbaar is, met eigen subsidiemogelijkheden
Vergunning en de rol van de gemeente
Bouwkundige aanpassingen voor energiebesparing zijn bij monumenten vrijwel altijd vergunningplichtig, ook als dezelfde ingreep bij een gewone woning geen vergunning vereist. Veel gemeenten hebben hiervoor een apart handboek of afwegingskader, waarin staat welke maatregelen zijn toegestaan en onder welke voorwaarden. Neem voordat u begint contact op met de afdeling monumentenzorg van uw gemeente. Zo voorkomt u dat u werkzaamheden moet terugdraaien.
Financiering: subsidie en leningen
Voor glas en isolatie is de ISDE-subsidie meestal de eerste optie. Daarnaast bestaan er regelingen voor onderhoud en restauratie, zoals de woonhuis subsidie en de instandhoudingssubsidie. Lees hier meer over in ons artikel over subsidie voor een monumentaal pand. Komt u niet in aanmerking voor subsidie? Dan biedt het Nationaal Restauratiefonds de Duurzame Monumenten-Lening, speciaal voor verduurzaming van een rijksmonument.
Waar begint u?
Breng eerst uw huidige energieverbruik in kaart, bijvoorbeeld met een duurzaamheidsscan of energieadvies. Zo ziet u direct waar de meeste winst te behalen valt. Bij veel monumenten is dat bij het glas, aangezien dit vaak de grootste bron van warmteverlies is en de kosten meestal het snelst terugverdiend worden. U kunt contact met Monument Services opnemen om u van advies te voorzien.
Veelgestelde vragen over monument verduurzamen
Welke subsidie kan ik aanvragen om mijn monument te verduurzamen?
Voor glas en isolatie is dat meestal de ISDE-subsidie. Bent u eigenaar-bewoner en heeft uw woning een monumentenstatus, dan gelden hiervoor versoepelde voorwaarden.
Mag ik zomaar zonnepanelen plaatsen op mijn monument?
Nee, hiervoor heeft u bij een monument vrijwel altijd een vergunning nodig. Alleen op een plat dak van een bijgebouw zonder monumentale waarde, niet zichtbaar vanaf de straat, is dit meestal zonder vergunning toegestaan.
Is glas vervangen de beste eerste stap bij het verduurzamen van een monument?
Voor veel monumenten wel, omdat ramen vaak de grootste bron van warmteverlies zijn. Bovendien is hiervoor subsidie beschikbaar, en is de investering vaak sneller terugverdiend dan bij andere maatregelen.
